ISSN 2148-5917
Volume : 9 Issue : 4 Year : 2022

Türkiye Biyoetik Dergisi - Turkish Journal of Bioethics: 9 (4)
Cilt: 9  Sayı: 4 - Winter/Kış 2022
EDİTÖRDEN
1.
Editörden
Editorial
Selim Kadıoğlu
Sayfa 123
Makale Özeti |Tam Metin PDF

EDİTÖRE MEKTUP
2.
Covid-19 Pandemisi ve Hekimlerin Hak Talepleri
Covid-19 Pandemic and Physicians’ Demands for Rights
Ezgi Sancaroğlu Yavuzer
doi: 10.5505/tjob.2022.37980  Sayfalar 124 - 126
Makale Özeti |Tam Metin PDF

ÖZGÜN MAKALE
3.
Koronavirüs Hastalarina Ventilatör Tahsisinin Demografik Veriler ve Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Analizi
Analysis of Ventilator Allocation to Coronavirus Patients with Demographic Data and Machine Learning Methods
Ezgi Şiir Kıbrıs
doi: 10.5505/tjob.2022.50470  Sayfalar 127 - 131
Sınırlı kaynakların tahsisi ve hastalara adil muamele, koronavirüs tedavisinde ele alınan önemli biyoetik konular arasındadır. Bu çalışma, COVID-19 iyileşme oranı ile ventilatör tahsis süresi ve cinsiyet, ırk, yaş ve sigorta durumu gibi demografik değişkenler arasındaki ilişkileri analiz eder. Bu çalışmada ABD’deki bir hastanenin koronavirüs hastalarına ilişkin verileri kullanılmaktadır. Verileri modellemek için Rastgele Orman, Karar Ağacı, Destek Vektör Makinesi ve Lojistik Regresyon algoritmalarını içeren makine öğrenmesi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak, ABD’deki yoksul insanlara fayda sağlayan Medicaid sigortası kapsamındaki hastaların koronavirüs sonucu hayatta kalma olasılığı daha düşüktür. Bu sonuç sağlık sigortası ve biyoetik ilişkisinin tartışılması açısından önemlidir.
The allocation of limited resources and the fair treatment to patients are among the important bioethical issues addressed in the treatment of coronavirus. This study analyzes the relationships between COVID- 19 recovery rate and ventilator allocation time and demographic variables such as gender, race, age, and insurance status. In this study, the data on coronavirus patients of a hospital in the USA were used. Machine learning methods including Random Forest, Decision Tree, Support Vector Machine and Logistic Regression algorithms were utilized to model the data. As a result, that patients covered by Medicaid insurance, which benefits the poor people in the US, are less likely to survive as a result of coronavirus. This result is important in terms of discussing the relationship between health insurance and bioethics.

4.
Adli DNA Bankalarının İnsan Hakları Boyutuyla Değerlendirilmesi
The Analyse of Forensic DNA Databanks within The Human Rights Dimension
Zeynep Reva
doi: 10.5505/tjob.2022.55823  Sayfalar 132 - 145
Bu çalışma adli DNA bankalarını medikolegal boyutuyla ve insan hakları boyutuyla karşılaştırmalı hukuk çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Metodoloji: Çalışma, literatürdeki araştırma ve verilerin sistematik analizine dayanmaktadır. Literatür taraması “Google Akademik”te Temmuz 2018 ve Kasım 2018 tarihleri arasında “adli DNA bankası” ve “biyobanka” kelimeleri kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Gerek dünyada gerekse de ülkemizde artan cinayet ve cinsel saldırı suçlarında DNA verisi, kriminal olayın aydınlatılması sürecinde kilit role sahip olmaktadır. DNA verisi suçluların bulunmasına yardımcı olduğu gibi masum kişiler için de masumiyet delili oluşturmaktadır. DNA verisinin suçla mücadele ve suçun aydınlatılması sürecinde bu denli güçlü ve güvenilir bir delil olduğunu keşfeden pek çok ülkede DNA bankaları oluşturulmaktadır. Hükümlülerden, şüphelilerden ve olayı yerinden elde edilen DNA verilerinin saklandığı DNA veri bankları kriminal amaçlı araştırmalarda başarılı sonuca ulaşılması olasılığını artırmaktadır. Ancak DNA veri bankaları kriminal olayların çözümlenmesi için önemli faydalar sağlamasına karşın kişisel verilerin gizliliği, insan hakları ve özgürlükler bakımından taşıdığı potansiyel riskler nedeniyle tereddütlere neden olabilmektedir.
Sonuç: Adli genetik incelemelerin ve DNA analizlerinin teknoloji ile birlikte gelişmesi; DNA veri bankalarının kurulmasına ve kurulacaksa da bunun hangi sınırlamalar ve kurallar dahilinde yapılacağına dair tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Adli DNA bankaları konusu sadece tıbbi, etik ve hukuki boyutları ile değil aynı zamanda temel hak ve özgürlükler boyutu ile de ele alınmalıdır.
This study aims to analyse the forensic DNA banks with the medicolegal and human rights dimensions within the framework of comparative law. Methodology: The study is based on a systematic review and analysis of research and data in the literature. The literature review was conducted using the words “forensic DNA bank” and “biobank “ in “Google Scholar” between July 2018 and November 2018.
Findings: DNA profiling has a key role in fighting and solving the crimes especially in the homicide and sexual assault crimes. DNA database provides a significant evidence not just in catching offenders but also exonerating the innocent. DNA databanks are being created in many countries which are aware of the power of the DNA data as an extremely strong evidence. The DNA data banks, which include DNA data obtained from convicts, suspects and the crime scene, increase the likelihood of success in criminal investigations. However, DNA data banks provide significant benefits for the analysis of forensic cases, they cause hesitations due to the potential risks they may have in terms of personal data privacy, human rights and freedoms.
Conclusion: The development of forensic genetic studies and DNA analysis through technology has led to discussions on creating DNA databanks and the limitations of these rules and regulations. The issue should be addressed not only with its medical, ethical, and legal aspects but also with regard to the fundamental rights and freedoms.

5.
Hekimlerin Tıbbi Müdahale Öncesinde Hastalardan Alınan Aydınlatılmış Onam Bilinci ve Uygulamaları
Informed Consent Awareness and Practıces of the Physicians Before Medical Intervention
Oluş Gizem Alkan, Gürkan Sert
doi: 10.5505/tjob.2022.50570  Sayfalar 146 - 154
Bu makalede*, hekimlerin, aydınlatılmış onam alınmasında kullanılan formlar ile ilgili bilgi durumlarının belirlenmesi ve bu belirlemelere göre; hekimlere, tıp hukuku ve etiğine uygun onam almalarına katkı sağlayacak bilgiler verilmesi, öneriler sunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Hekimlerin aydınlatılmış onam formunda yer alması gereken başlıklar (hastanın tanısı, girişimin zararları, riskleri, yararları, iyileşme süreci, başarı olasılığı gibi), aydınlatılmış onamın kim tarafından alınması gerektiği ile ilgili bilgi durumlarını belirlemek üzere anket oluşturulmuştur. Bu anket online ortamda hekimlere ulaştırılmıştır. Anket aracılığıyla elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kişisel bilgilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiki analizler kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ise frekanslar ve yüzde dağılımlar alınmıştır. Analiz edilen veriler yasal düzenlemelere ve tıp etiğine uygunluk açısından değerlendirilmiştir.
Bulgular: Ankete özel bir hastanede çalışan 139 hekim gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların yaklaşık olarak %90’ı tanı ve girişim sonucu oluşan komplikasyonların, yaklaşık %85’i girişimin faydalarının ve iyileşme dönemi sorunlarının, yaklaşık olarak %75’i girişimin gerçekleştirilmemesinin sonuçlarının, yaklaşık %55’i başarı olasılığının aydınlatılmış onam formunda yer alması gerektiğini düşünmektedir. Onamın hekim tarafından alınması gerektiği ile ilgili maddeye katılımcı hekimlerin yaklaşık %85’inden fazlası katılma yönünde görüş bildirmiştir.
Tartışma ve Sonuç: Aydınlatılmış onam formunda yer alması gereken bilgiler hakkında, hekimlerin, tıp hukukuna uygun görüş bildirmeleri olumlu bir durum olarak kabul edilebilir. Ancak, aydınlatılmış onam ile korunan hukuki değerler göz önüne alındığında, hekimlerin katılmama ve kararsızlık yönündeki görüşleri üzerinde durularak, katılmama ve kararsızlık yönündeki oranların azaltılması için önlemler alınması önerilmiştir.
In this article, it was aimed to determine the knowledge status of physicians about the forms used in obtaining informed consent and according to these determinations; It is aimed to provide information and suggestions to physicians that will contribute to obtaining consent in accordance with medical law and ethics.
Material and Method: A questionnaire was created to determine the knowledge status of the physicians about the titles that should be included in the informed consent form (such as the diagnosis of the patient, the harms, risks, benefits of the intervention, healing process, probability of success), and who should receive informed consent. This questionnaire was delivered to physicians online. The data obtained through the questionnaire were analyzed using the SPSS program. Descriptive statistical analyzes were used in the evaluation of personal information. In the evaluation of the data, frequencies and percentage distributions were taken. The analyzed data were evaluated in terms of compliance with legal regulations and medical ethics.
Results: 139 physicians working in a private hospital participated in the survey voluntarily. Approximately 90% of the participants think that the complications that occur as a result of the diagnosis and intervention, approximately 85% of the benefits of the intervention and the problems of the recovery period, about 75% of the consequences of not performing the intervention, about 55% of the probability of success should be included in the form of informed consent.. More than 85% of the participating physicians expressed their opinion to agree with the article about the necessity of obtaining consent by the physician.
Discussion and Conclusion: It can be accepted as a positive situation that physicians express their opinions in accordance with medical law about the information that should be included in the informed consent form. However, considering the legal values protected by informed consent, it was suggested to take measures to reduce the rates of disagreement and indecision by emphasizing the views of physicians on disagreement and indecision.

DERLEME
6.
Yapay Zeka Etiği Tartışmaları için Bazı Tarihsel-Kavramsal Önbilgiler
Some Historical-Conceptual Preliminaries for Artificial Intelligence Ethics Debates
Gülay Halidi
PMCID: PMC9  doi: 10.5505/tjob.2022.18189  Sayfalar 155 - 163
Yapay zeka alanında yapılan çalışmalar ve bu bağlamda ortaya çıkan ürünler, günümüzde insanların kullandığı önemli ve popüler bir teknolojik olanak olarak ön plana çıkmaktadır. Bu teknolojik olanaklılığın insan yaşamı, toplumsal-kültürel yapı, doğa-evren üzerindeki değişimlerini ve dönüşümlerini anlayabilmek, takip edebilmek, bu çerçevede farklı alanlardaki kullanımlarının yansımalarını-sonuçlarını öngörebilmek elzemdir. Bu nedenle yapay zeka teknolojisinin şekillenmesinden, hayatın farklı alanlarına dahil etme boyutlarının ele alınmasına ilişkin çerçeveyi belirleyecek önemli kılavuz bir unsur da biyoetik perspektiftir. Makalede, biyoetik bakımından yapay zekanın irdelenmesinde, tartışılmasında kavramların netleştirilmesini sağlayacak yapay zeka ile ilgili kavramsal-tarihsel-etimolojik önbilgilere yer verilmektedir.
Studies in the field of artificial intelligence and the products that emerged in this context come to the fore as an important and popular technology used by people today. Therefore, it is essential to be able to understand and follow the changes and transformations of this technological possibility on human life, social- cultural structure, nature-universe, and within this framework, to be able to predict the reflections and consequences of its use in different fields. Therefore, an important guiding element that will set the framework for the shaping of artificial intelligence technology and the handling of inclusion dimensions in different areas of life is the bioethics perspective. In the article, conceptual-historical-etymological preliminary information about artificial intelligence, which will enable the clarification of the concepts in the examination and discussion of artificial intelligence in terms of bioethics, is given.

MEVZUAT DEĞERLENDİRMESİ
7.
Kişilerin Sağlık Verilerini Paylaşmaya Zorlanması Bağlamında Medula Genelgesi
Circular About the Medula in the Context of Forcing People to Share Health Data
Tutku Gülce Altundağ
doi: 10.5505/tjob.2022.15010  Sayfalar 164 - 166
Makale Özeti |Tam Metin PDF

LookUs & Online Makale