Turkish Journal of Bioethics: 6 (1)
Cilt: 6  Sayı: 1 - Spring/Bahar 2019
Özetleri Gizle | << Geri
EDİTÖRDEN
1.
Editörden
Editorial
N. Yasemin Yalım
Sayfalar 1 - 2
Makale Özeti | Tam Metin PDF

EDİTÖRE MEKTUP
2.
Alanımız için Önemli Bir Gelişme, Hemşireliğin Yeni Anabilim Dalı: “Hemşirelik Tarihi ve Etik Anabilim Dalı”
An Important Development for Bioethics, New Nursing Department: “Department of Nursing History and Ethics
Şerife Yılmaz
doi: 10.5505/tjob.2019.62534  Sayfalar 3 - 4
Makale Özeti | Tam Metin PDF

ÖZGÜN MAKALE
3.
Hemşirelikte Ahlaki Sıkıntı ve Nedenleri
Moral Distress in Nursing and Its Causes
Selin Keskin Kızıtepe, Zeliha Koç
doi: 10.5505/tjob.2019.20982  Sayfalar 5 - 12
GİRİŞ ve AMAÇ: Ahlaki sıkıntı, Amerikan Yoğun Bakım Hemşireler Derneği tarafından “hemşirelerin yapacakları uygun eylemi bildiği halde kişisel ve profesyonel değerlerine tamamen zıt olan bir eylemi yapmak zorunda kaldığı durumlarda yaşadıkları bir sıkıntı” olarak tanımlamıştır.

YÖNTEM ve GEREÇLER: Hemşirelerde ahlaki sıkıntının ortaya çıkmasına neden olabilecek faktörler: bakım sağlayıcılara ilişkin içsel faktörler, klinik durumlar ve çevredeki dışsal faktörler olmak üzere üç başlık altında incelenebilir.
BULGULAR: Ahlaki sıkıntı, hemşirelik mesleğinin profesyonel gelişimini, sunulan bakım, tedavi ve uygulamaların kalitesini olumsuz yönde etkileyebilmektedir.
TARTIŞMA ve SONUÇ: Bu nedenle hemşirelerin ahlaki sıkıntı ile ilişkili durumları çözümleyebilmeleri için mesleki yaşamlarında ahlaki sıkıntı belirtilerini tanıyabilmeleri, ahlaki sıkıntı kaynaklarını belirleyebilmeleri ve ahlaki sıkıntının istenmeyen sonuçlarını azaltabilecek stratejileri öğrenmeleri gerekmektedir.
INTRODUCTION: According to the definition of the American Association Critical Care Nurses, moral distress occurs when “nurses know the ethically appropriate action to take, but are unable to act upon it and they act in a manner contrary to their personal and professional values.”

METHODS: Factors that may cause moral distress in nurses can be examined under three titles as internal factors related to care providers, clinical conditions and external factors in the environment.
RESULTS: Moral distress may also adversely affect the professional development of nursing profession and the quality of care, treatments and practices provided.
DISCUSSION AND CONCLUSION: In order to solve the situations related to moral distress, nurses need to be able to identify the symptoms of moral distress in their professional lives, to identify the causes of moral distress, and to learn the strategies that may reduce the undesirable consequences of moral distress.

4.
Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Yaşlıbakımı Bölümünde Okuyan Öğrencilerin Yaşlılara Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi**
Determination of Attitudes of Vocational School of Health Services Elderly Care Department Students towards Elderly
Rana Can, Meryem Türkan Işık, Rabiye Erenoğlu, Hatice Tambağ, Gülay Halidi
doi: 10.5505/tjob.2019.30306  Sayfalar 13 - 25
GİRİŞ ve AMAÇ: Yaşlı kişilerin genel nüfus içindeki oranının artışı ve diğer toplum kesimlerine göre daha fazla sağlık hizmeti tüketme ihtiyacı duyması, hem tıbbın hem de sağlık profesyonellerinin onlara yönelik ilgisinin artmasına neden olmuş ve dolayısıyla geriatri-gerontolojinin tıptaki ağırlığı artmıştır. Bu bağlamda sağlık alanına özgü görece daha yeni bir kavram olan “yaşlı ayrımcılığı” gündeme gelmektedir. Bu çalışmanın çıkış noktası da yaşlı bireye sağlık bakım hizmeti veren yaşlı bakımı öğrencilerinin 65 yaş ve üzeri bireylere karşı tutumlarını belirlemektir.

YÖNTEM ve GEREÇLER: Araştırmanın örneklemini A Üniversitesi, B Üniversite ve C Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Yaşlı Bakımı bölümlerinde derslere devam eden ve araştırmaya katılmayı kabul eden 122 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama formunun ilk bölümünde katılımcıların sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 12 soru yer almış, ikinci bölümünde ise UCLA Geriatrik Tutum Ölçeği (UCLA-GA) kullanılmıştır. Çalışmanın verilerinin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların % 76,20’si erkek, % 57,40’ı ikinci sınıf öğrencisidir. Yaşlılığı katılımcıların %38,46’sı bireyin fiziksel ve ruhsal olarak gerilemesi şeklinde tanımlamıştır. Yaşlı ayrımcılığını “yaşlıyı önemsememek, dışlamak ve önyargılı olmaktır” şeklinde tanımlayanların oranı %22,68’dir. Araştırmaya katılan öğrencilerin UCLA Geriatrik Tutum Ölçeği maddelerinden en fazla katılım gösterdikleri üç ifade sırası ile; (1) “Yaşlı insanların geçmişten edindikleri deneyimleri dinlemek ilginçtir”,“Yaşlılarının bakımını sağlamak toplumun sorumluluğudur.” ve “Yaşlı insanların çoğunluğu onlarla birlikte olunmasından memnun olurlar.” şeklindedir.
TARTIŞMA ve SONUÇ: Katılımcıların büyük çoğunluğu geriatri ile ilgili aldıkları eğitimin yeterli olduğunu belirtmekte ve ölçekten aldıkları puan orta düzeyde olup yaşlı ayrımcılığına yönelik olumlu tutum orta düzeydedir.
INTRODUCTION: With the rise of the elderly population and their health needs, the interest of medicine and health professionals in elderly health has increased. In connection with this, the term elderly discrimination has been a topic of discussion in recent years. This study is designed to measure Vocational School of Health Services Elderly Care Department Students’ attitudues towards individuals 65 years of age and older.
METHODS: The study sample is composed of 122 registered students who agreed to participate in the study at A University, B University and C University Vocational School of Health Services Elderly Care Departments. The data collection form is composed of 12 questions measuring social demographic characteristics of participants and UCLA Geriatric Attitude Scale. Numbers, percentages and standard deviation are used while evaluating data
RESULTS: Majority of the participants, 76.2% were male, while 57.4% were 2nd year students. Aging was defined as an individual’s physical and mental decline by 38.46%. Elderly descrimination was defined as not prioritising, ostracising, and being biased against elderly by 22.68%. The three most selected statements in order in the UCLA Geriatric Attitude Scale were; “It is interesting listening to old people’s accounts of their past experiences.”, “It is society’s responsibility to provide care for the elderly.” and “Most old people are pleasant to be with.”

DISCUSSION AND CONCLUSION: Most study participants have indicated that their education on geriatrics has been adequate. In addition, study participants’ score are moderate; therefore, their attitude towards elderly discrimination is moderate.


5.
Kişisel Nedenler ile Yapılan İnvaziv Olmayan Prenatal Test ve Etik Değerlendirme
Non-Invasive Prenatal Testing With Personal Reasons and Ethical Evaluation
Sebahat Atar, Neyyire Yasemin Yalım
doi: 10.5505/tjob.2019.78942  Sayfalar 26 - 33
GİRİŞ ve AMAÇ: Doğum öncesi tanı (Prenatal tanı), gebelik sırasında ultrason, doppler, genetik inceleme gibi çeşitli yöntemler kullanılarak fetüste mevcut olan anomali, genetik bozukluk ve diğer bazı hastalıkların tanısının konulmasına denir.

YÖNTEM ve GEREÇLER: Gebelikte, tarama testlerinin yapılma nedeni, hasta fetüslerin saptanarak ciddi patoloji varlığında ailenin onayı ile bu gebeliklerin sonlandırılması veya ailenin gebeliğin sonlandırılmasını istememesi halinde, fetüste bulunan patolojiye göre gebelik ve doğumun anne ve fetüs açısından en uygun bir şekilde yönetiminin yapılabilmesidir.
BULGULAR: Kromozom anomalisi tarama testinde yüksek risk saptanması halinde koryon villüs örneklemesi (CVS), amniyosentez gibi invaziv girişimler ile bunun doğrulanması gerekmektedir.
TARTIŞMA ve SONUÇ: İnvaziv girişimlerin başta gebelik kaybı olmak üzere bazı riskleri vardır. İnvaziv girişimlerin bu olumsuzlukları güvenirliği yüksek olan ve invaziv olmayan test arayışına neden olmuş ve invaziv olmayan prenatal testlerin (Non-Invasive Prenatal Testing, NIPT) geliştirilmesi ile sonuçlanmıştır. NIPT, gebenin plazmasından elde edilen serbest fetal DNA (cffDNA, cell-free fetal DNA) kullanılarak gerçekleştirilen yeni bir genetik yöntemdir. Bu çalışmada NIPT’in kişisel nedenlerle kullanımının etik yönleri tartışılmıştır. 
INTRODUCTION: Diagnosis of fetal anomaly, genetic disorders and some other fetal pathologies during prenatal period by using ultrasound, Doppler and genetic tests is called prenatal diagnosis.
METHODS: The reason for prenatal screening is to detect serious fetal pathology and termination of these pregnancies with the consent of the family or to manage the pregnancy and delivery in the most appropriate way if the family do not agree with pregnancy termination.
RESULTS: If high chromosomal anomaly risk is detected, this result should be confirmed by invasive procedures such as chorionic villus sampling (CVS) and amniocentesis.
DISCUSSION AND CONCLUSION: Invasive procedures have some risks, most notably pregnancy loss. These problems of invasive procedures have led to pursuit of non-invasive test with high reliability and resulted with the development of Non-Invasive prenatal Testing (NIPT). NIPT is a new genetic method which is performed by using free fetal DNA (cffDNA, cell-free fetal DNA) obtained from the plasma of the pregnant woman. In this study, the ethical aspects of NIPT for personal reasons are discussed.

6.
Sovyetlerde Biyoetik İhlâllerine Yönelik Bir Eleştiri: Mihail Bulgakov’un “Köpek Kalbi” Eserinde İnsan-Hayvan Melezi
A Criticism of Bioethical Violations in Soviet Union: Human-Animal Hybrid in Mikhail Bulgakov’s “Heart of a Dog”
Duygu Özakın
doi: 10.5505/tjob.2019.35229  Sayfalar 34 - 42
GİRİŞ ve AMAÇ: Rusya’da biyoetik tartışmalarının tarihçesini ortaya koyan bu çalışma, Rus biyoetik anlayışının inşasında edebiyatın kurucu işlevlerine mercek tutmayı amaçlamaktadır.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Çalışmada, aynı zamanda bir tıp doktoru olan Rus yazar Mihail Bulgakov’un, insan hipofizini köpek bedenine naklederek melez bir tür geliştirmeye çalışan Doktor Preobrajenski’nin ve deney sonucu ortaya çıkan yaratığının hikâyesini anlattığı “Köpek Kalbi” adlı uzun öyküsü, Sovyet döneminde insanlara ve hayvanlara yönelik işlenen etik ihlalleri çerçevesinde incelenmiştir.
BULGULAR: İnceleme doğrultusunda ilgili eserin, Rus biyolog İlya İvanov’un 1920’li yıllarda insan-şempanze melezi canlılar üretmek adına Sovyet hükümetinin desteğiyle Afrika’da yürüttüğü ve deneklerin gönüllülük esasına göre seçilmemesi neticesinde sürdürmekten men edildiği bir dizi radikal deneyi eleştirdiği bulgulanmıştır.
TARTIŞMA ve SONUÇ: Çalışmada, Sovyetlerde biyoetik ihlallerinin, tıp ve biyoloji bilimlerinin ideolojik aygıtlar olarak kullanılmasından ileri geldiği ve henüz biyoetik kavramı altında tanımlanmamış olan bu ihlallerin, kavramın batı dillerinden Rusçaya geçerek yaygınlaşmasından çok daha önce, edebi eserler aracılığı ile gündeme taşındığı sonucuna erişilmiştir.
INTRODUCTION: The main objective of this study, which presents a short history of debates on bioetics in Russia is to examine closer the founding functions of literature in the construction of Russian bioethics.
METHODS: A former medical doctor Mikhail Bulgakov’s novella “Heart of a Dog” tells the story of Doctor Preobrazhensky, who tries to develop a hybrid species by transferring a human pituitary into a dog’s body and his experimanetal creature. The novella is examined within the framework of ethical violations commited against humans and animals during the Soviet period.
RESULTS: The findings show that the novella criticizes a series of state-funded radical experiments, which Russian biologist Ilya Ivanov carried out during 1920’s in Africa. Ivanov was prohibited to continue the experiments due to the fact that the subject group were not selected on a voluntary basis.
DISCUSSION AND CONCLUSION: It was concluded that bioethical violations in Soviet era arose from the ideological instrumentalisation of medical and biological sciences. Besides, the violations, which had not yet been defined then under the concept of bioethics, were brought to the agenda through literary works long before the entrance and circulation of the concept from western languages into Russian.



Turkish Journal of Bioethics (TJOB) published by Turkish Bioethics Associaton

Türkiye Biyoetik Derneği tarafından basılan Türkiye Biyoetik Dergisi (TJOB)


e-ISSN: 2148 - 5917

Creative Commons Lisansı
Creative Commons Alıntı-Gayriticari-LisansDevam 4.0 Uluslararası Lisansı